Tôm sú xuất khẩu: phân cỡ, bảo quản, hồ sơ

Tôm sú xuất khẩu là tôm sú (tôm sú vằn, Penaeus monodon) cỡ lớn, vỏ có vằn sẫm, được bán ở dạng sống, tươi hoặc đông lạnh cho nhà hàng và nhà nhập khẩu nước ngoài. Đối với thị trường Trung Quốc, tôm sú chỉ đi chính ngạch khi xuất phát từ cơ sở có mã đăng ký được NAFIQPM giới thiệu, thuộc danh mục được phép và có chứng thư khớp với lô hàng.

Tôm sú khác tôm thẻ ở điểm nào?

Hai loài thường được đặt cạnh nhau trên thị trường, nhưng đặc điểm thương mại khá khác biệt. So sánh dưới đây giúp doanh nghiệp định vị sản phẩm khi chào hàng.

Tiêu chí	Tôm sú	Tôm thẻ chân trắng
Ngoại hình	Thân to, vỏ dày, vằn đen xám xen vàng	Thân nhỏ hơn, vỏ mỏng, màu trắng trong
Hình thức nuôi	Nhiều nơi nuôi quảng canh, sinh thái, tôm – rừng, tôm – lúa	Chủ yếu thâm canh, siêu thâm canh
Phân khúc	Hàng cỡ lớn, nhà hàng, quà biếu	Tiêu dùng đại trà, chế biến công nghiệp
Hàng sống	Chịu vận chuyển khá tốt khi được giữ lạnh đúng cách	Nhạy cảm hơn, cần oxy và nước

Phân cỡ và tiêu chuẩn chất lượng tôm sú

Tôm sú được phân theo số con trên mỗi kilogram hoặc mỗi pound; cỡ càng lớn càng thuộc phân khúc cao. Bên cạnh kích cỡ, người mua xem xét:

Vỏ sáng, cứng, vằn rõ, không mềm vỏ hoặc lột xác dở.
Đầu dính chặt thân, không đen đầu hay đỏ đầu.
Thịt chắc, không có mùi lạ.
Kết quả kiểm nghiệm tồn dư thuốc thú y và vi sinh theo yêu cầu của nước nhập khẩu.

Tôm sú nuôi sinh thái thường được người mua đánh giá cao về hình ảnh, nhưng điều đó chỉ có ý nghĩa khi hồ sơ truy xuất vùng nuôi đầy đủ.

Bảo quản tôm sú sống, tươi và đông lạnh

Hàng sống

Phương pháp phổ biến là hạ nhiệt để tôm giảm hoạt động, rồi xếp từng lớp tôm với mùn cưa hoặc vật liệu độn đã làm lạnh trong thùng xốp kín. Tôm được “ngủ đông” tạm thời và hồi lại khi thả vào nước ở nơi nhận.

Hàng tươi

Tôm vừa thu hoạch được làm lạnh nhanh bằng nước đá, sau đó ướp đá vảy trong thùng cách nhiệt, phù hợp chặng ngắn.

Hàng đông lạnh

Tôm sú nguyên con, bỏ đầu hoặc lột vỏ được cấp đông, mạ băng, đóng hộp giấy hoặc khay rồi xếp thùng carton, bảo quản trong kho và container âm sâu.

Đưa tôm sú sang Trung Quốc: hồ sơ pháp lý cần lưu ý

Căn cứ đăng ký mới

Lệnh 280 của Hải quan Trung Quốc về đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài có hiệu lực ngày 1/6/2026, thay Lệnh 248. Mã cấp theo Lệnh 248 còn hạn vẫn có giá trị; khi đổi địa chỉ sản xuất hoặc người đại diện pháp luật thì phải đăng ký lại.

Vai trò của cơ quan thẩm quyền Việt Nam

Thủy sản không phải nhóm doanh nghiệp tự khai rồi chờ duyệt. Hồ sơ của cơ sở được NAFIQPM xem xét, đánh giá và giới thiệu sang phía Trung Quốc.

Mặt hàng, chứng thư và tính thống nhất

Tôm sú và dạng sản phẩm dự kiến xuất phải thuộc danh mục Trung Quốc cho phép từ Việt Nam. Mỗi lô cần chứng thư của cơ quan thẩm quyền, và tên hàng, mã cơ sở, khối lượng trên nhãn phải trùng với chứng thư, hóa đơn, tờ khai.

Hải quan Trung Quốc không thu phí đăng ký. Doanh nghiệp nên tra cứu trạng thái và văn bản trên customs.gov.cn hoặc singlewindow.cn.

Thị trường khác và hỗ trợ từ Andwind

Tôm sú còn được xuất sang nhiều nước châu Á, châu Âu, Bắc Mỹ, mỗi nơi có quy định riêng về kiểm dịch, dư lượng và nhãn mác; doanh nghiệp nên kiểm tra với cơ quan có thẩm quyền trước mỗi hợp đồng. Andwind hỗ trợ rà soát điều kiện đăng ký cơ sở, chuẩn bị hồ sơ, khai hải quan, làm kiểm dịch và chọn phương thức vận chuyển phù hợp với hàng sống hoặc đông lạnh.

Câu hỏi thường gặp

Tôm sú sống đóng mùn cưa có an toàn thực phẩm không?

Vật liệu độn phải sạch, không mùi và không chứa hóa chất. Nhiều nước nhập khẩu kiểm tra cả bao bì, vì vậy nên dùng vật liệu đã được người mua chấp thuận.

Tôm sú nuôi quảng canh có dễ xuất khẩu hơn không?

Hình thức nuôi là lợi thế marketing, nhưng thủ tục vẫn giống nhau: cơ sở phải đăng ký, mặt hàng phải được phép và chứng từ phải khớp.

Có thể ghi “tôm hùm” trên chứng từ tôm sú không?

Không nên. Tên hàng trên chứng từ cần ghi đúng loài thực tế; dùng tên thương mại gây nhầm lẫn có thể khiến lô hàng bị giữ lại để kiểm tra.

Kết luận

Tôm sú là sản phẩm cao cấp, nên mọi sai sót về chất lượng hay hồ sơ đều gây thiệt hại lớn. Chọn đúng phương pháp bảo quản và chuẩn bị đăng ký cơ sở bài bản là cách bảo vệ giá trị lô hàng.

Cần tư vấn thủ tục, mã số hoặc vận chuyển? Liên hệ Andwind – Zalo 0967948685 · andwind.vn